Een val of een klap kan schade aan tanden tot gevolg hebben. De tand kan los komen te staan, afgebroken zijn, verplaatst zijn of zelfs geheel uitgevallen zijn uit de tandkas. In veel gevallen is er ook sprake van een bloeding. In principe zal uw tandarts tandletsel behandelen. Indien er sprake is van zeer uitgebreid letsel of een gecompliceerde situatie, zal de tandarts u naar het ziekenhuis doorverwijzen voor een behandeling door de mond-, kaak- en aangezichts- (MKA-)chirurg. Deze patiënteninformatie informeert u over wat de tandarts/MKA-chirurg kan doen en geeft u adviezen voor na de behandeling.
Is er een stuk van de tand afgebroken, dan zal de tandarts het breukvlak afdekken om pijn en irritatie te voorkomen. Indien mogelijk wordt het afgebroken stuk teruggeplaatst of vervangen door een witte vulling. Ligt de zenuw bloot, dan kan een snelle behandeling mogelijk voorkomen dat deze ontstoken raakt. Als er een groot deel van de tand is afgebroken, kan de tand verloren zijn en (later) moeten worden verwijderd.
Is de tand nog wel in de mond, maar alleen verplaatst, dan is het ook van belang dat de patiënt nog dezelfde dag wordt gezien door de tandarts. De tandarts kan de tand op zijn plaats terugzetten en zo nodig spalken met een soort beugel (= spalk).
Na een botsing of ongeval waarbij tanden zijn losgeraakt of geheel uit de tandkas zijn, is het raadzaam zo snel mogelijk contact op te nemen met de tandarts. Het beste is om de uitgeslagen gebitselementen direct op te zoeken en te bewaren in melk of in de mond en ze mee te nemen naar de tandarts. Deze zal proberen om de tand zo snel mogelijk weer in de tandkas terug te zetten. De tandarts kan een losgeraakte en verplaatste tand weer terugplaatsen op de goede plek in de tandenboog. Hij zal dit vastzetten met behulp van een spalk. Deze spalk houdt de tand(en) ongeveer twee tot zes weken goed op de juiste plaats, zodat de tand weer kan vastgroeien. In geval van uitgebreid letsel kan het nodig zijn dat de MKA-chirurg bij de behandeling betrokken wordt. De MKA-chirurg zal het letsel beoordelen en bekijken of er naast de losgeslagen tand(en) ook een kaakfractuur is ontstaan.
Bij melktanden lijkt het probleem minder groot, omdat deze toch nog moeten wisselen. Toch is het van belang dat de tandarts het kind zo mogelijk nog dezelfde dag ziet. Soms moet de melktand worden getrokken vanwege de pijn of de kans op schade aan een blijvende tand. In andere gevallen wordt juist gepoogd het aangedane melktandje te behouden om verdere gebitsontwikkeling te optimaliseren.
Na de behandeling kunt u napijn krijgen. Dit kunt u bestrijden met pijnstillers zoals paracetamol. Hiermee kunt u het beste beginnen voordat de verdoving is uitgewerkt. U kunt een dikke, verkleurde wang krijgen en het kan lastig zijn uw mond te openen. Ook kunt u koorts krijgen. Na drie tot vijf dagen zullen de klachten afnemen. De eerste zes uur na de ingreep moet u geen zeer warme, koude of alcoholhoudende dranken gebruiken. Probeer de losgeraakte tand(en) de eerste zes weken te ontzien door niets met de tanden te bijten of te kauwen.
Het is belangrijk dat u een goede mondhygiëne in acht neemt. Er is dan minder kans op ontsteking. Vanaf de eerste dag kunt u uw tanden en kiezen weer normaal poetsen met een kleine, zachte tandenborstel. Poets minstens drie keer per dag met normale tandpasta. Het kan zijn dat u een recept voor een spoelmiddel heeft gekregen. Hiermee kunt u uw mond het beste gedurende een minuut drie keer per dag spoelen. Hierna mag u een half uur niets eten of drinken, zodat het spoelmiddel goed kan inwerken. Een eventuele donkere aanslag door het spoelmiddel kan later gemakkelijk worden verwijderd nadat de tand weer is vastgegroeid. Daarnaast krijgt u in sommige gevallen een recept voor antibiotica mee. Hierbij volgt u de instructies die door de tandarts of MKA-chirurg zijn gegeven.
Het is belangrijk dat er controles plaatsvinden om te kijken of de tand goed vastgroeit. Deze controles vinden doorgaans bij de eigen tandarts plaats. Mocht uw tand verkleuren, dan kan het zijn dat de tandzenuw dood is. In dat geval krijgt u een wortelkanaalbehandeling bij de tandarts om te voorkomen dat de tand nog verder verkleurt. Controles van andere lichamelijke problematiek, zoals bijvoorbeeld een hersenschudding, vinden plaats bij de eigen huisarts of betrokken medisch specialist.
Als er sprake is van wettelijke aansprakelijkheid van een eventuele andere partij, is het verstandig om dat snel te regelen, zoals bijvoorbeeld het doen van aangifte bij de politie. Houd er rekening mee dat ook op langere termijn effecten kunnen optreden die aanvullende tandheelkundige behandeling behoeven.
In het geval van letsel bij een melktandje kan het zijn dat de opvolgende volwassen tand of kies een vorm- of kleurverandering vertoont. De kans hierop is afhankelijk van de leeftijd van het kind ten tijde van het trauma en het type trauma. Vaak is de oorzaak gelegen in het trauma zelf en niet de behandeling hierop volgend. Bij de volwassen tanden en/of kiezen kunnen er ook na de eerste helingsfase van 6 weken nog problemen optreden. Zelfs na vele jaren kunnen problemen ontstaan zoals een afgestorven zenuw van de tand of kies met verkleuring, pijn en/of ontsteking als gevolg. Een aangedane wortel kan ook oplossen (= wortelresorptie).
Het is belangrijk dat u juiste en duidelijke informatie krijgt. Heeft u na het gesprek met uw specialist of na het lezen van deze patiënteninformatie nog vragen, stel deze dan gerust. Schrijf uw vragen van tevoren op, zodat u niets vergeet.