De eerste uren na een kaakstandcorrectie vallen tegen vanwege de zwelling van de wangen en hals, een droge en pijnlijke keel, soms een bloedneus en wat lastige ademhaling. Pijn is vaak niet het meest op de voorgrond staande probleem. Op de verpleegafdeling wordt u weer opgevangen door de afdelingsverpleegkundigen. De zaalarts en/of de behandelend kaakchirurg komen u in de loop van de dag op de hoogte brengen van het verloop van de operatie en maken verdere afspraken.
De medicatie in het ziekenhuis bestaat uit middelen tegen pijn, tegen misselijkheid, tegen zwelling (corticosteroïden), tegen ontstekingen (antibiotica) en een mondspoelmiddel. Als u aan de bovenkaak bent geopereerd krijgt u ook een neusspray tegen neusslijmvlieszwelling. Het infuus blijft in ieder geval in werking tot de volgende ochtend of zolang het drinken nog niet voldoende op gang komt. Indien u aan één kaak bent geopereerd gaat u meestal de dag na de operatie naar huis, als u aan beide kaken bent geopereerd is dit vaak een dag later. U moet dan natuurlijk in een voldoende goede conditie zijn, dit wordt goed gecontroleerd en met u overlegd.
De eerste 24 uur na een dergelijke operatie zijn echt ongemakkelijk. Pijn staat gelukkig meestal niet op de voorgrond. Er zijn vaak achteraf keel- en slikklachten door het narcosebuisje. De zwelling van de wangen en de hals neemt in de eerste 24 uur toe en kan aanzienlijk zijn. De zwelling neemt na enkele dagen ook weer vrij snel af. Misselijkheid komt ook nogal eens voor, vaak omdat er wat bloed is doorgeslikt na de ingreep, dit is kortdurend en er worden medicijnen voor gegeven.
De wondjes bloeden meestal wat na, dit is niet gevaarlijk, maar er komt wat bloed in de mond en na een bovenkaakoperatie ook uit de neus, dit is onaangenaam, maar het stopt na enkele dagen. Tussen de boven- en onderkaak worden altijd elastiekjes geplaatst om de onderkaak te steunen in de bewegingen, deze zitten een beetje in de weg, maar de onderkaak kan wel gewoon worden bewogen.
Als er voor een techniek met kaakfixatie wordt gekozen, zitten de boven- en onderkaak onwrikbaar aan elkaar gedurende 6 weken. In de eerste dagen (met zwelling) is dat extra onaangenaam, maar niet gevaarlijk. Hierna went de situatie snel. Het drinken en (vloeibaar) voedsel eten vergt extra aandacht. Er is altijd wel ruimte tussen de tanden en kiezen te vinden, vooral bij de kiezen achterom, om te eten. Het mondspoelmiddel is belangrijk omdat de binnenkant van de tanden en kiezen niet te poetsen is. De mondhygiëniste helpt u met het schoonhouden en geeft adviezen over het reinigen. Het spreken is over het algemeen goed mogelijk. Na het verbreken van de fixatie na 6 weken, zullen de spieren en de gewrichten stijf aanvoelen en pas na verloop van een paar weken weer voldoende krachtig aanvoelen. Gelukkig komt dit vrijwel nooit meer voor, soms is het dan vooraf goed doorgesproken. In uitzonderingsgevallen wordt de fixatie gebruikt als noodmaatregel omdat de operatie bemoeilijkt bleek te verlopen.
In de eerste week wordt beperkte activiteit aangeraden. Enige hulp van familie en vrienden is noodzakelijk. De polikliniek is natuurlijk bereikbaar voor vragen in deze periode. De meeste mensen kunnen na twee of drie weken hun normale activiteiten op school of op het werk weer hervatten. Rustige sporten zijn pas na enkele weken weer verantwoord. Zware lichamelijke inspanning (met bukken en tillen bijvoorbeeld) en contactsporten moeten de eerste zes weken worden vermeden. Openbare functies (onderwijzen, klantcontacten, verkoop, mondelinge examens) kunnen best wat lastiger gaan gedurende een wat langere tijd.
Een controleafspraak na een week op de polikliniek MKA in combinatie met een bezoek aan de mondhygiëniste is meestal tevoren al gemaakt. De elastiekjes tussen de boven- en onderkaak moeten gedurende zes weken worden gedragen. U krijgt een voorraad elastiekjes bij uw eerste polikliniekbezoek na de operatie met duidelijke uitleg hoe u deze dient te gebruiken. Na volledige genezing (ongeveer 6 weken) krijgt u een afspraak bij de mondhygiëniste om het gebit weer in optimale toestand te brengen. De orthodontist kan na deze 6 weken ook weer verder met de actieve behandeling.
Na een kaakstandcorrectie krijgt u in ieder geval op recept de volgende medicijnen: pijnstilling (NSAID’s als ibuprofen of naproxen en paracetamol, innemen volgens voorschrift), een mondspoelmiddel (chloorhexidine 0,12%, tweemaal daags een eetlepel en 1 minuut goed spoelen), antibiotica voor 5 dagen (amoxicilline of, bij amoxi-allergie, clindamycine), een middel tegen neusslijmvlieszwellingen (xylometazoline neusspray). Neem de medicatie op de juiste tijden en op de juiste wijze in. Indien de medicatie onvoldoende werkt, dan kunt u contact opnemen met de polikliniek MKA Kennemer en Meer of het Spaarne Gasthuis buiten kantoortijden.
Een goede mondhygiëne is na een operatie erg belangrijk voor ongestoorde genezing. Het is de bedoeling om de dag na de operatie al te beginnen met tandenpoetsen, bijvoorbeeld met een kindertandenborstel. Poets met deze kleine, zachte tandenborstel alle tanden en kiezen die bereikbaar zijn zonder te forceren. Dit vindt iedereen in het begin wat eng, maar met rustige bewegingen kunt u niets beschadigen. Drie maal daags poetsen is aan te bevelen, omdat juist zacht en vloeibaar voedsel kan plakken aan de beugel en de elastiekjes. Dat is niet zo fris en kan gaan ruiken, probeer dat weg te poetsen. De beugel hoort te glimmen. Het voorgeschreven spoelmiddel moet tweemaal daags worden gebruikt. Met één eetlepel of maatbekertje behoort u gedurende een minuut de gehele mond goed te spoelen. Het spoelmiddel geeft een donkere aanslag op de tanden en de tong, dit is tijdelijk en kan weggepolijst worden door de mondhygiëniste. De tong kan de lippen aanvankelijk niet goed bevochtigen, u kunt de lippen het beste invetten met lippencrème of vaseline.
Eén week na de operatie komt u voor controle bij de arts en mondhygiëniste en wordt bekeken hoe het gaat met de mondverzorging en krijgt u, indien nodig, aanvullende instructies. U hoeft geen enkele angst te hebben om de mond te reinigen, poets alleen de tanden en kiezen, het liefst allemaal.
De kaken moeten onbelast in hun nieuwe stand kunnen vastgroeien. Daarom mag de eerste zes weken na de operatie niet echt gekauwd worden. Het eten moet zacht zijn. De bereiding van vloeibaar voedsel kost wat extra tijd en moeite. Dit geldt ook voor het nuttigen ervan. Het is daarom het beste vaker per dag te eten, zodat er per keer wat minder hoeft te worden gegeten. In principe kan alles worden gegeten, alleen niet op de gewone manier. Het voedsel kan worden fijngemalen met behulp van een keukenmachine, blender, staafmixer of zeef. Een slagroomspuit is een handig hulpmiddel om dik-vloeibaar voedsel ‘snel’ te eten. Als het fijngemalen voedsel nog te dik is, kan dit dunner worden gemaakt door kookvocht, melk, bouillon of jus toe te voegen. Blikproducten, zoals bijvoorbeeld knakworst en bonen, zijn zacht en makkelijk te verwerken. Ook potjes babyvoeding kunnen worden gebruikt, maar worden echt niet lekker gevonden. Het bij elkaar mengen van verschillende smaken geeft vaak juist een smakeloos geheel. De verschillende onderdelen van het voedsel kunnen het best gescheiden worden gehouden. Meestal valt men na de operatie een paar kilo af. Probeer creatief te zijn en wissel af met smaken, maak het voor uzelf lekker, u hoeft dus even niet op de caloriewaarde te letten. Na thuiskomst moet ernaar worden gestreefd het lichaamsgewicht zoveel mogelijk op peil te houden. Normale voeding is voldoende. Zo nodig kunnen aan het voedsel extra calorieën worden toegevoegd: volle melkproducten in plaats van mager of halfvol, basterdsuiker, vruchten- en/of limonadesiroop, sportdranken, vetten, zoals boter, margarine, slagroom, crème fraîche, zure room, diverse soorten olie. Deze kunnen worden verwerkt in zoete en hartige sauzen, ragout, soep en verschillende mixmaaltijden. Het is echt belangrijk om de zachte kost gedurende 6 weken vol te houden, ook al voelen de kaken voor u sterk genoeg aan.
Complete drinkontbijten, appelmoes, compote, pap van volkoren granen, zoals havermout en Brinta, sportdranken, etc. Ook kunnen extra vezels worden toegevoegd aan yoghurt, fruitshakes met yoghurt, soep, gepureerde groenten, knakworsten, bonen uit blik, milkshakes zijn zelf te maken met vruchten, yoghurt en ijs, groenten uit blik (gemakkelijk te pureren), ragout, zachte pasta’s. Probeer veel afwisseling in de voeding te brengen.
Bij vragen kunt u contact opnemen met MKA Kennemer en Meer. Dit kan om een afspraak te maken met uw behandelend kaakchirurg of om contact op te nemen met een polikliniekassistente of een operatieplanner, die veel van uw vragen zal kunnen beantwoorden. De kaakchirurgen zijn via het Spaarne Gasthuis eveneens bereikbaar tijdens de avond-, nacht- en weekenddiensten voor spoedeisende situaties.
Het is belangrijk dat u juiste en duidelijke informatie krijgt. Heeft u na het gesprek met uw specialist of na het lezen van deze patiënteninformatie nog vragen, stel deze dan gerust. Schrijf uw vragen van tevoren op, zodat u niets vergeet.