Halitose (halitus = adem/geur, osis = abnormaal) is een onaangename geur uit de mond of slechte adem, die op alle leeftijden kan voorkomen. Het komt vaak voor. Soms hebben mensen met halitose er zelf geen weet van en is het de omgeving die erover klaagt; soms echter klaagt iemand zelf over halitose zonder dat door de omgeving een onaangename geur wordt opgemerkt. Halitose kan zorgen voor een gevoel van schaamte en onzekerheid.
Halitose kan door een veelheid van factoren worden veroorzaakt. Een abnormale ademgeur ontstaat in de meeste gevallen in de mond. We ervaren een slechte adem als de uitgeademde lucht vluchtige zwavelverbindingen bevat, die het product zijn van stofwisselingsprocessen door bacteriën die in de mond plaatsvinden. De bacteriën gebruiken achtergebleven voedselresten als voedingsbron. Vaak is de slechte adem afkomstig van het achterste gedeelte van de tong, dat nogal ruw is en veel groeven heeft, waarin zich de bacteriën kunnen nestelen. Tandvleesontstekingen en tandbederf vormen een andere oorzaak van slechte adem. Een verminderde speekselproductie kan eveneens een onwelriekende adem veroorzaken. Bij het ouder worden vermindert de speekselproductie; soms wordt een droge mond veroorzaakt door geneesmiddelen. Tijdens de nacht daalt de speekselaanmaak, waardoor er ’s morgens een vieze smaak kan optreden. Roken, alcohol, het gebruik van bepaalde voedingsmiddelen, zoals knoflook, uien, koffie en bepaalde kruiden, en ontstekingen in de mond, keel of neus kunnen tevens een rol spelen. Niet goed ingestelde suikerziekte, sommige chronische lever- en nieraandoeningen en langdurig gebruik van bepaalde medicijnen kunnen eveneens halitose veroorzaken. Lang niet altijd kan een oorzaak worden gevonden. Maagaandoeningen spelen zelden of nooit een rol bij halitose.
Omdat er veel verschillende oorzaken voor een slechte adem zijn, is het belangrijk dat eerst wordt gezocht naar de oorzaak. Onderzoek van de mond, tanden en het tandvlees is van belang. Hoewel het in principe mogelijk is om de vluchtige zwavelverbindingen in de uitgeademde lucht te meten, is de waarde hiervan in de praktijk betrekkelijk. Praktischer is het om de eventuele bron van halitose op te sporen door na te gaan of deze via de door de mond of neus uitgeademde lucht het sterkst is. Daartoe laat men de patiënt de mond 60 seconden sluiten en vraagt dan om krachtig door de mond uit te ademen met dichtgeknepen neus; dezelfde procedure wordt herhaald, maar dan met krachtig uitademen door de neus met gesloten mond.
Met mondwater is het mogelijk het probleem enige tijd te verdoezelen. Het is echter beter om te trachten de oorzaak te vinden en weg te nemen. Wanneer de oorzaak in de mond lijkt te zijn gelegen, verdient vooral de tongrug nadere aandacht. Het enkele malen per dag met lauw water borstelen van de tong, met rustige bewegingen van achteren naar voren, kan soms een aanzienlijke verbetering opleveren. Aandoeningen van tanden en het tandvlees moeten worden behandeld. Een goede, dagelijkse mondhygiëne is van belang, waarbij driemaal per dag de tanden dienen te worden gepoetst. Een kunstgebit moet ook een aantal keren per dag worden gereinigd, omdat het gemaakt is van een poreus materiaal en een goede hechtingsbodem vormt voor bacteriën. Soms kan door het vermijden van sterk gekruid voedsel, uien, knoflook, koffie en alcohol en het stoppen met roken het probleem worden opgelost. Wanneer geen oorzaak wordt gevonden, blijkt behandeling helaas niet mogelijk. Er is weinig bekend over de bestaansduur van onverklaarbare halitose.
Het is belangrijk dat u juiste en duidelijke informatie krijgt. Heeft u na het gesprek met uw specialist of na het lezen van deze patiënteninformatie nog vragen, stel deze dan gerust. Schrijf uw vragen van tevoren op, zodat u niets vergeet.